CategoriesVĩ mô & Thị trường

5 loại lãi suất điều hành của SBV

NHNN (SBV) được sinh ra với nhiệm vụ quan trọng hàng đầu là điều hành chính sách tiền tệ trong nước. Thông qua các biện pháp chính sách của mình, SBV gián tiếp làm thay đổi cung tiền, lãi suất và tỷ giá trên thị trường, từ đó tác động đến tăng trưởng kinh tế và ổn định lạm phát. Có rất nhiều công cụ để SBV thực hiện được vai trò của mình và một trong số đó là điều chỉnh các loại lãi suất điều hành. Tùy thuộc vào mỗi giai đoạn khác nhau, SBV có thể lựa chọn điều chỉnh các loại lãi suất điều hành của mình để đạt được mục tiêu tiền tệ. Có tổng cộng 5 loại lãi suất điều hành sau đang được SBV sử dụng:

1. Lãi suất OMO:hay còn gọi là lãi suất cho vay trên thị trường mở. Nghiệp vụ thị trường mở có vai trò điều tiết thanh khoản của hệ thống ngân hàng trong ngắn hạn. Trong trường hợp thanh khoản hệ thống “khát vốn”, SBV chào mua repo (mua sau đó bán lại) giấy tờ có giá từ các ngân hàng thương mại và cung ứng thanh khoản ra hệ thống ngân hàng. Tuy nhiên, đây chỉ là hành động mang tính giải khát tạm thời vì nghiệp vụ repo buộc các NHTM phải mua lại số giấy tờ có giá một thời ngắn sau đó. Mức lãi suất OMO thường cao hơn so với lãi suất liên ngân hàng và được xem là lãi suất “trần mềm” của lãi suất liên ngân hàng.

2. Lãi suất tín phiếu: Ở chiều ngược lại khi nhận thấy thanh khoản từ hệ thống NHTM đang có dấu hiệu dư thừa thì SBV có thể hút ngược trở lại tiền từ hệ thống bằng cách chào bán outright (mua đứt bán đoạn) tín phiếu kho bạc kỳ hạn ngắn. Vì đây là mức lãi suất mà NHNN “đi vay” các NHTM trên thị trường mở nên do đó có thể xem đây là mức lãi suất “sàn mềm” của lãi suất liên ngân hàng.

3. Lãi suất chiết khấu: trong trường hợp NHTM không thể tiếp cận được kênh thị trường mở thì vẫn còn cứu cánh khác đó là vay chiết khấu tại NHNN. Lãi suất chiết khấu là lãi suất mà NHTM phải trả khi đem giấy tờ có giá đến thế chấp tại “cửa sổ chiết khấu” của SBV. Đây là công cụ thể hiện vai trò là người cho vay cuối cùng khi không còn ai cung cấp dự trữ cho NHTM. Cho vay chiết khấu là một công cụ hiệu quả để cung cấp dự trữ cho hệ thống ngân hàng vì dự trữ được chuyển đến ngay các ngân hàng cần chúng nhất. Cho vay chiết khấu cũng là một phương tiện để SBV khuyến khích các NHTM nên nắm giữ một loại giấy tờ có giá nào đó bởi không phải tất cả các giấy tờ có giá đều được SBV chấp nhận cầm cố cho các NHTM vay. Cũng giống như lãi suất OMO, lãi suất chiết khấu được xem là một loại lãi suất trần mềm của lãi suất liên ngân hàng.

4. Lãi suất tái cấp vốn: trong trường hợp NHTM đã cạn kiệt giấy tờ có giá, lúc này cả kênh OMO và kênh cửa sổ chiết khấu đều trở nên vô dụng. NHTM sẽ sử dụng phương án cuối cùng là vay tái cấp vốn từ NHNN. Hình thức vay này cũng gần giống với vay chiết khấu, tuy nhiên thay vì NHTM đem giấy tờ có giá đến “cầm cố” thì NHTM có thể dùng các hồ sơ tín dụng (thường là của các tổ chức hạng A) đến thế chấp tại của sổ tái cấp vốn của NHNN. Đây là lãi suất phạt của SBV dành cho các NHTM cạn kiệt cả dự trữ lẫn giấy tờ có giá, do đó đây là mức lãi suất cao nhất trong số các loại lãi suất điều hành của SBV. Ý nghĩa của việc điều hành lãi suất tái cấp vốn cũng tương tự với lãi suất chiết khấu, vừa có tác động đến cung tiền và đến lãi suất của các NHTM.

5. Lãi suất dữ trữ/vượt dự trữ bắt buộc: Theo quy định bắt buộc, để đảo bảo tính an toàn cho hệ thống ngân hàng thì cứ mỗi đồng khách hàng gửi vào hệ thống NHTM, các NHTM phải trích ra một tỷ lệ nhỏ tương ứng gửi lại tại NHNN trước khi dùng số tiền này để cho vay các khách hàng khác. Phần dự trữ bắt buộc các NHTM để tại NHNN và phần dự trữ vượt mức bắt buộc gọi chung là dự trữ, và lãi suất mà NHNN trả cho phần dự trữ này gọi là lãi suất dự trữ (thực thế lãi suất dự trự bắt buộc và lãi suất dự trữ vượt mức khác nhau). Đây là một công cụ để SBV điều tiết cung tiền thị trường. Bằng cách nâng lãi suất dự trữ, NHNN khuyến khích các NHTM gửi tiền dự trữ nhiều hơn, từ giảm đi lượng tiền cung ứng ra ngoài thị trường. Ngược lại, nếu muốn tăng cung tiền kích thích tín dụng, NHNN có thể giảm lãi suất tiền gửi dự trữ để các NHTM cho vay nhiều hơn, hạn chế để tiền tại NHNN.

Các loại lãi suất điều hành của Việt Nam từ 20217 đến nay (nguồn: wichart.vn)

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *